ORFS Rakor Ölçüsü Nasıl Belirlenir? O-Ring ve UNF Diş Rehberi
ORFS hidrolik rakor seçerken yalnızca dişin dış çapına bakmak yeterli değildir. Doğru bağlantıyı belirlemek için diş çapı, diş adımı, düz sızdırmazlık yüzeyi, O-ring yuvası ve dash ölçüsü birlikte kontrol edilmelidir.
ORFS bağlantılar bazı JIC rakorlarla benzer düz UN veya UNF dişlere sahip olabilir. Ancak iki sistemin sızdırmazlık yüzeyleri farklıdır. Yanlış bağlantının zorla takılması;
O-ringin kesilmesine
Düz sızdırmazlık yüzeyinin çizilmesine
Dişlerin sıyrılmasına
Hidrolik yağ kaçağına
Basınç kaybına
Rakor gövdesinin zarar görmesine
Bağlantının çalışma sırasında gevşemesine
neden olabilir.
Bu rehberde ORFS rakorun kumpas ve diş tarağıyla nasıl ölçüleceğini, O-ring yuvasının nasıl kontrol edileceğini ve dash numaralarının ne anlama geldiğini inceleyeceğiz.
ORFS Hidrolik Rakor Nedir?
ORFS, “O-Ring Face Seal” ifadesinin kısaltmasıdır. Türkçede O-ringli düz yüzey sızdırmazlık bağlantısı olarak açıklanabilir.
ORFS erkek rakorun ön yüzünde bir O-ring yuvası bulunur. Dişi bağlantının düz yüzeyi, rakor sıkıldığında bu O-ring üzerine baskı uygular. Sızdırmazlık, iki düz yüzey arasında kontrollü biçimde sıkıştırılan O-ring sayesinde sağlanır.
ORFS bağlantıların temel özellikleri şunlardır:
Düz sızdırmazlık yüzeyine sahiptir.
Erkek bağlantının ön yüzünde O-ring bulunur.
Genellikle düz UN veya UNF diş kullanır.
Dişler sızdırmazlık oluşturmaz.
Ölçüler sıklıkla dash numarasıyla ifade edilir.
Boru ve hortum bağlantılarında kullanılabilir.
Titreşimli ve basınç darbeli sistemlerde tercih edilebilir.
Uygun montaj yapıldığında düşük kaçak riski sağlayabilir.
Bir bağlantının düz UNF dişe sahip olması onun kesin olarak ORFS olduğu anlamına gelmez. Erkek yüzde uygun O-ring yuvası, dişi bağlantıda ise düz oturma yüzeyi bulunmalıdır.
ORFS Bağlantıda Sızdırmazlık Nasıl Sağlanır?
ORFS erkek bağlantının düz ön yüzündeki kanala uygun ölçüde bir O-ring yerleştirilir. Dişi rakor sıkıldığında karşı taraftaki düz yüzey O-ring üzerine yaklaşır.
O-ring kontrollü miktarda sıkıştırılır ve akışkanın bağlantı dışına çıkmasını engelleyen bir sızdırmazlık hattı oluşturur.
Dişlerin görevi;
Erkek ve dişi parçayı bir arada tutmak
Düz yüzeyleri birbirine yaklaştırmak
O-ring üzerinde gerekli sıkıştırmayı oluşturmaktır
Sızdırmazlık doğrudan dişlerin üzerinde oluşmadığı için ORFS bağlantının dişine PTFE bant uygulanması normalde gerekli değildir. Bant kullanılması, hasarlı veya yanlış ölçülü bir O-ringin oluşturduğu sorunu çözmez.
ORFS Rakorda Hangi Bölümler Kontrol Edilmelidir?
Bir ORFS rakoru tanımlarken dört temel bölüm incelenmelidir:
Düz ön yüzey
ORFS erkek ve dişi bağlantılar karşılıklı düz yüzeylere sahiptir. Bu yüzeyler temiz, düzgün ve çiziksiz olmalıdır.
O-ring yuvası
Erkek bağlantının ön yüzünde O-ringin yerleştiği işlenmiş bir kanal bulunur. Sonradan düz bir yüzeye O-ring yerleştirilmesi, bağlantıyı ORFS yapmaz.
Bağlantı dişi
ORFS bağlantılarda genellikle düz UN veya UNF diş kullanılır. Diş çapı ve bir inçteki diş sayısı birlikte ölçülmelidir.
Dash ölçüsü
Dash numarası bağlantının ölçü grubunu belirtir. Ancak bu değer rakor dişinin doğrudan dış çapı değildir.
ORFS Rakor Ölçmek İçin Hangi Aletler Gereklidir?
Doğru ölçüm için şu aletler kullanılabilir:
Dijital veya mekanik kumpas
İnç diş tarağı
Düz ve konik diş kontrol mastarı
ORFS bağlantı mastarı
O-ring ölçüm aparatı
Güncel ORFS ölçü tablosu
Temizleme bezi
İyi bir aydınlatma
Cetvelle yapılan ölçümler, birbirine yakın bağlantı ölçülerini ayırmak için yeterli olmayabilir. Özellikle dış çap ve O-ring kesitinin belirlenmesinde kumpas kullanılmalıdır.
ORFS Erkek Rakor Ölçüsü Nasıl Belirlenir?
1. Rakoru temizleyin
Dişler, düz ön yüzey ve O-ring yuvası üzerindeki yağ, kir, boya ve metal parçacıkları temizlenmelidir.
Temizlik sırasında O-ring yuvasının çizilmemesine dikkat edilmelidir. Keskin metal aletler kullanılmamalıdır.
2. Düz yüzeyi ve O-ring yuvasını kontrol edin
Erkek rakorun ön yüzünün düz olması ve bu yüzeyde O-ring kanalı bulunması gerekir.
Aşağıdaki durumlar incelenmelidir:
O-ring kanalı düzgün mü?
Kanal kenarlarında çapak var mı?
Düz yüzey çizilmiş mi?
O-ring yuvası darbe almış mı?
Eski O-ringden parça kalmış mı?
O-ring yuvası bulunmayan konik yüzeyli bir bağlantı ORFS olmayabilir.
3. Dişin dış çapını ölçün
Kumpasın dış ölçüm çeneleri erkek dişin en geniş kısmına yerleştirilmelidir.
Kumpas dişe eğik tutulmamalı ve çeneler diş tepelerine aşırı baskı uygulamamalıdır. Ölçüm birkaç farklı noktadan tekrarlanmalıdır.
Gerçek ölçüm, üretim toleransı ve diş aşınması nedeniyle nominal inç ölçüsünden biraz farklı çıkabilir.
4. Diş sayısını belirleyin
İnç diş tarağı dişlerin üzerine yerleştirilmelidir. Tarağın diş profiline boşluksuz şekilde oturması gerekir.
ORFS bağlantılarda sık karşılaşılan TPI değerleri arasında şunlar bulunur:
12 TPI
14 TPI
16 TPI
18 TPI
20 TPI
TPI, bir inçte bulunan diş sayısını ifade eder. Dişin dış çapı ile TPI değeri birlikte değerlendirilmelidir.
5. Dişin düz olduğunu doğrulayın
ORFS bağlantılarda kullanılan diş genellikle düzdür. Dişin başlangıç ve bitiş bölgelerindeki çaplar karşılaştırılabilir.
Çap bağlantı boyunca aynı kalıyorsa düz diş olabilir. Belirgin şekilde değişiyorsa NPT veya BSPT gibi konik bir boru dişiyle karşılaşılmış olabilir.
Kısa dişlerde konikliği kumpasla tespit etmek zor olabilir. Şüpheli durumda diş mastarı kullanılmalıdır.
6. Sonucu ölçü tablosuyla karşılaştırın
Aşağıdaki bilgilerin tamamı aynı standart ölçüyle eşleşmelidir:
Erkek diş dış çapı
Bir inçteki diş sayısı
Düz diş yapısı
Düz sızdırmazlık yüzeyi
O-ring yuvası
Dash ölçüsü
Bilgilerden biri farklıysa yalnızca diş çapına bakılarak ORFS rakor sipariş edilmemelidir.
ORFS Dişi Rakor Ölçüsü Nasıl Belirlenir?
Dişi ORFS bağlantıda O-ring bulunmaz. Sızdırmazlık, dişi bağlantının düz ön yüzünün erkek taraftaki O-ring üzerine basmasıyla sağlanır.
Dişi bağlantıyı ölçerken şu adımlar uygulanmalıdır:
İç diş çapını kumpasla ölçün.
Uygun diş tarağıyla TPI değerini belirleyin.
Dişin düz olduğunu kontrol edin.
Bağlantı içindeki düz oturma yüzeyini inceleyin.
Yüzeyde konik yuva bulunup bulunmadığını kontrol edin.
Ölçüleri güncel ORFS tablosuyla karşılaştırın.
Mümkünse bilinen ölçüde bir ORFS mastarı kullanın.
Dişi rakorlarda kumpasın doğru diş tepelerine yerleştirilmesi zor olabilir. Bu nedenle ölçüm hata payı erkek bağlantıya göre daha yüksektir.
Yaygın ORFS Rakor Ölçüleri
Aşağıdaki tablo, yaygın bazı ORFS bağlantı ölçülerini genel olarak göstermektedir:
| Dash ölçüsü | Nominal boru veya hortum ölçüsü | Yaygın ORFS bağlantı dişi |
|---|---|---|
| -4 | 1/4" | 9/16-18 UNF |
| -6 | 3/8" | 11/16-16 UN |
| -8 | 1/2" | 13/16-16 UN |
| -10 | 5/8" | 1-14 UN |
| -12 | 3/4" | 1 3/16-12 UN |
| -16 | 1" | 1 7/16-12 UN |
| -20 | 1 1/4" | 1 11/16-12 UN |
| -24 | 1 1/2" | 2-12 UN |
Bu tablo genel tanımlama amacıyla kullanılabilir. Nihai ürün seçimi yapılırken rakor üreticisinin güncel ölçü tablosu, ürün kodu ve basınç değerleri esas alınmalıdır.
Aynı dash numarası farklı bağlantı standartlarında da bulunabilir. Örneğin -8 ifadesi tek başına bağlantının ORFS olduğunu göstermez.
Dash Ölçüsü Ne Anlama Gelir?
Dash sistemi, hidrolik bağlantı ölçülerini pratik biçimde ifade etmek için kullanılır. Dash numarası genel olarak inçin on altıda biri üzerinden okunur.
Örnekler:
-4 = 4/16" = 1/4"
-6 = 6/16" = 3/8"
-8 = 8/16" = 1/2"
-10 = 10/16" = 5/8"
-12 = 12/16" = 3/4"
-16 = 16/16" = 1"
Ancak bu değer dişin dış çapı değildir. ORFS -6 bağlantının nominal ölçü grubu 3/8" olsa da bağlantı dişi genellikle 11/16-16 UN olur.
Bu nedenle kumpasla ölçülen diş çapı doğrudan dash numarası olarak kabul edilmemelidir.
UN ve UNF Diş Bilgisi Nasıl Okunur?
ORFS rakorlarda kullanılan düz dişler genellikle UN veya UNF sistemiyle ifade edilir.
Örneğin 9/16-18 UNF gösteriminde:
9/16 dişin nominal dış çapını
18 bir inçteki diş sayısını
UNF ince diş serisini
belirtir.
1 3/16-12 UN ifadesinde ise:
1 3/16 nominal diş çapını
12 bir inçteki diş sayısını
UN Unified diş sistemini
gösterir.
Bu değerler O-ringin iç çapını, hortum iç çapını veya boru dış çapını doğrudan ifade etmez.
Kumpas Ölçüsü Neden Nominal Değerden Farklı Çıkar?
Diş ölçüleri nominal olarak ifade edilir. Kumpasla ölçülen gerçek dış çap şu nedenlerle biraz farklı çıkabilir:
Üretim toleransları
Diş tepelerinin geometrisi
Yüzey kaplaması
Diş aşınması
Darbe veya deformasyon
Kumpasın eğik tutulması
Dişlerin kirli olması
Kumpas ölçüsü en yakın standart diş çapını bulmak için kullanılır. Kesin tanımlama için TPI, düz yüzey ve O-ring yuvası da doğrulanmalıdır.
ORFS ile JIC Nasıl Ayırt Edilir?
ORFS ve JIC bağlantılarda düz UN veya UNF diş kullanılabilir. Bazı ölçülerde bağlantılar birbirine benzer görünebilir.
Temel fark sızdırmazlık yüzeyidir:
ORFS erkek bağlantıda düz yüzey ve O-ring yuvası bulunur.
JIC erkek bağlantıda 37 derece konik metal yüzey bulunur.
ORFS, O-ring üzerinden sızdırmazlık sağlar.
JIC, metal-metal konik yüzey temasıyla sızdırmazlık sağlar.
Dişlerin birbirine girmesi, bağlantıların uyumlu olduğu anlamına gelmez. Düz ORFS yüzeyi ile konik JIC yüzeyi doğru bir sızdırmazlık hattı oluşturmaz.
Bu iki sistemin ayrıntılı karşılaştırması için JIC ve ORFS hidrolik rakor arasındaki farkları inceleyebilirsiniz.
ORFS ile SAE O-Ring Boss Aynı mıdır?
ORFS bağlantı ile SAE O-Ring Boss bağlantı birbirine karıştırılabilir. Her iki bağlantıda da O-ring bulunur; ancak O-ringin yerleştiği bölge ve sızdırmazlık yöntemi farklıdır.
ORFS bağlantıda O-ring erkek rakorun düz ön yüzündedir. Sızdırmazlık karşı taraftaki düz yüzeyle sağlanır.
O-Ring Boss bağlantıda ise O-ring erkek bağlantının diş arkasındaki kanalda yer alır ve ekipman portunun uygun yuvasında sızdırmazlık oluşturur.
Bu nedenle yalnızca O-ring görülmesi bağlantının ORFS olduğunu kanıtlamaz.
ORFS O-Ring Ölçüsü Nasıl Belirlenir?
ORFS rakorun diş ölçüsü doğru olsa bile yanlış O-ring kullanılması bağlantının kaçırmasına neden olabilir.
O-ring ölçüsü belirlenirken şu bilgiler kontrol edilmelidir:
O-ring iç çapı
O-ring kesit çapı
O-ring yuvasının çapı
O-ring yuvasının derinliği
Kullanılan ölçü standardı
Rakor dash ölçüsü
Üretici ürün kodu
Kullanılmış bir O-ring şişmiş, yassılaşmış veya kalıcı şekil değişikliğine uğramış olabilir. Bu nedenle eski O-ringden alınan ölçü yanıltıcı olabilir.
Mümkünse rakorun ürün kodu ve üretici O-ring tablosu kullanılmalıdır.
O-Ring Malzemesi Nasıl Seçilmelidir?
Doğru ORFS ölçüsünün yanında O-ring malzemesi de çalışma şartlarına uygun olmalıdır.
Seçim sırasında şu bilgiler değerlendirilmelidir:
Kullanılan hidrolik yağ veya akışkan
Minimum çalışma sıcaklığı
Maksimum sürekli çalışma sıcaklığı
Kısa süreli en yüksek sıcaklık
Sistem basıncı
Akışkanın kimyasal katkıları
O-ring sertliği
Dış ortam ve ozon şartları
NBR, mineral esaslı hidrolik yağ kullanılan standart sistemlerde yaygın bir seçenektir. FKM ise daha yüksek sıcaklık veya farklı kimyasal dayanım gereken uygulamalarda tercih edilebilir.
Ancak malzeme uygunluğu yalnızca NBR veya FKM adına bakılarak belirlenmemelidir. Özel elastomer karışımının teknik değerleri doğrulanmalıdır.
ORFS Rakor Ölçümünde Yapılan Yaygın Hatalar
ORFS bağlantı belirlenirken şu hatalarla sık karşılaşılır:
Yalnızca diş dış çapını ölçmek
Bir inçteki diş sayısını kontrol etmemek
Dash numarasını diş çapı sanmak
JIC rakoru ORFS zannetmek
Düz yüzeye sonradan O-ring yerleştirmek
O-ring yuvasını incelememek
Erkek ve dişi rakor ölçülerini ayrı ayrı doğrulamamak
Milimetre ölçüsünü doğrudan inç ölçüsüne çevirmek
Hasarlı dişten ölçüm almak
Eski O-ring ölçüsünü kesin değer kabul etmek
Uygun olmayan O-ring malzemesi kullanmak
Yaklaşık ölçüye göre yüksek basınçlı rakor seçmek
Doğru tanımlama için diş çapı, TPI, düz yüzey, O-ring yuvası ve dash ölçüsü birlikte eşleşmelidir.
ORFS Rakor Seçerken Başka Neler Kontrol Edilmelidir?
Bağlantı ölçüsünün doğru olması tek başına yeterli değildir. Rakor seçerken şu bilgiler de belirlenmelidir:
Maksimum çalışma basıncı
Ani basınç darbeleri
Çalışma sıcaklığı
Akışkan türü
O-ring malzemesi
O-ring sertliği
Rakor gövde malzemesi
Boru veya hortum ölçüsü
Hortum yapısı
Titreşim seviyesi
Bağlantı yönü
Korozyon şartları
Montaj ve sıkma değerleri
Aynı ölçüdeki iki ORFS rakor farklı malzeme veya tasarım nedeniyle farklı çalışma basıncına sahip olabilir.
Sistemin izin verilen basıncı; rakor, hortum, boru, adaptör ve ekipman portu arasındaki en düşük basınç kapasiteli parçaya göre belirlenmelidir.
ORFS Rakor Montajında Nelere Dikkat Edilmelidir?
Montajdan önce şu kontroller yapılmalıdır:
Düz sızdırmazlık yüzeylerini temizleyin.
O-ring yuvasında çapak olmadığını kontrol edin.
O-ringin doğru ölçüde olduğunu doğrulayın.
O-ring malzemesinin akışkanla uyumunu kontrol edin.
Kesilmiş veya yassılaşmış O-ringi değiştirin.
Erkek ve dişi bağlantının aynı ölçüde olduğunu doğrulayın.
Parçaları ekseninde birleştirin.
Üreticinin sıkma yöntemini uygulayın.
Hortumun rakora yan yük bindirmesini engelleyin.
O-ring montaj sırasında burulmamalı, aşırı gerilmemeli ve keskin kenarların üzerinden korumasız biçimde geçirilmemelidir.
Aşırı sıkma, bağlantının sızdırmazlığını artırmak yerine O-ringin ve rakor yüzeyinin zarar görmesine neden olabilir.
Kaçak Yapan ORFS Rakor Nasıl Kontrol Edilir?
ORFS bağlantıda kaçak görülürse rakor basınç altındayken sıkılmamalıdır.
Güvenli kontrol sırası şu şekilde uygulanabilir:
Makineyi durdurun.
Sistem basıncını tamamen boşaltın.
Birikmiş enerjiyi giderin.
Rakoru güvenli şekilde sökün.
Diş ölçüsü ve TPI değerini doğrulayın.
Düz yüzeyleri çizik ve darbe bakımından kontrol edin.
O-ring yuvasını inceleyin.
O-ringi şişme, kesik ve yassılaşma bakımından kontrol edin.
Hasarlı parçaları değiştirin.
Bağlantıyı üretici talimatına göre yeniden monte edin.
Sistemi kontrollü biçimde basınçlandırın.
Basınçlı hidrolik kaçakları çıplak elle kontrol edilmemelidir. İnce hidrolik yağ jeti cilt altına nüfuz ederek ciddi yaralanmaya neden olabilir.
Profesyonel Makine ORFS Rakor Çözümleri
Profesyonel Makine olarak farklı ölçü, diş ve sızdırmazlık seçeneklerine sahip paslanmaz hidrolik rakor çözümleri sunuyoruz.
Paslanmaz hidrolik rakor ürünlerimizi inceleyin
ORFS rakor ölçüsünden emin değilseniz şu bilgileri paylaşabilirsiniz:
Rakorun ön ve yan görünüm fotoğrafları
Erkek diş dış çapı
Bir inçteki diş sayısı
O-ring yuvasının fotoğrafı
Hortum veya boru ölçüsü
Mevcut rakor ürün kodu
Sistem çalışma basıncı
Kullanılan akışkan
Çalışma sıcaklığı
Bu bilgiler bağlantı standardının, rakor ölçüsünün ve uygun O-ring seçeneğinin daha güvenli belirlenmesine yardımcı olur.
Sonuç
ORFS rakor ölçüsünü doğru belirlemek için yalnızca kumpasla alınan dış çap ölçüsü yeterli değildir.
Doğru tanımlama için;
Diş dış çapı
Bir inçteki diş sayısı
Düz UN veya UNF diş
Düz sızdırmazlık yüzeyi
O-ring yuvası
Dash numarası
Hortum veya boru ölçüsü
birlikte kontrol edilmelidir.
Dash numarası rakor dişinin doğrudan dış çapı değildir. Örneğin -6 ORFS bağlantı 3/8" ölçü grubuyla ilişkilidir ancak bağlantı dişi genellikle 11/16-16 UN olur.
ORFS, JIC ve O-Ring Boss bağlantılar yalnızca dişlerine bakılarak ayırt edilmemelidir. Sızdırmazlık yüzeyi ve O-ringin bulunduğu bölge mutlaka incelenmelidir.
Farklı bağlantı standartları zorla birleştirilmemeli; geçiş yapılması gereken noktalarda uygun basınç sınıfına sahip adaptör kullanılmalıdır.